Terapia uzależnień Chełm

Cognitive Behavioral Therapy - Relapse Prevention Therapy to model opracowany przez G. Alana Marlatta w latach 80. XX wieku, rozwijany przez Williama Millera oraz wielu innych badaczy. Zakłada, że uzależnienie podtrzymywane jest przez konkretne schematy myślowe („permission-giving beliefs"), wyuczone reakcje na wyzwalacze emocjonalne oraz wzorce zachowań społecznych. Terapia identyfikuje te mechanizmy i konstruuje alternatywy. Skuteczność CBT-RPT udokumentowana jest w setkach badań klinicznych, w tym przeglądach systematycznych Cochrane Collaboration.

Metoda opracowana przez Millera i Rollnicka, stosowana zwłaszcza we wczesnej fazie leczenia, kiedy pacjent ambiwalentnie podchodzi do zmiany. Terapeuta nie konfrontuje pacjenta z konsekwencjami picia ani nie próbuje go „przekonać" do leczenia. Pracuje z naturalnym oporem, wzmacniając wypowiedzi pacjenta prowadzące do zmiany („change talk"). Cztery filary MI: empatia, rozwijanie rozbieżności między aktualnym stanem a celami życiowymi pacjenta, podążanie za oporem, wzmacnianie autonomii.

Włączenie technik uważności do klasycznego modelu CBT-RPT. Pacjent uczy się obserwować głód alkoholowy bez reagowania na niego (urge surfing), rozpoznawać sygnały ciała oraz emocje bez impulsywnego sięgania po używkę. Praktyka medytacji i skanowania ciała wprowadzana jest stopniowo, najczęściej krótkie sesje (5-10 minut dziennie) jako praca domowa. MBRP jest szczególnie skuteczna u pacjentów z silnym komponentem lękowym lub PTSD.

Bliscy osoby uzależnionej rozwijają zazwyczaj specyficzny wzorzec zachowań nazywany współuzależnieniem. Należą do niego: nadmierna kontrola, ukrywanie konsekwencji picia przed otoczeniem (rodzina, pracodawca), branie odpowiedzialności za błędy pacjenta, próby „ratowania" w sytuacjach kryzysowych. Terapia współuzależnienia pomaga rozpoznać i wyjść z tych schematów. W Nasz Gabinet Chełm oferujemy zarówno indywidualne konsultacje dla bliskich, jak i kierujemy do grup Al-Anon (dla rodzin alkoholików), Nar-Anon (dla rodzin osób uzależnionych od narkotyków) oraz ACA (Dorosłe Dzieci Alkoholików).

Hazard, uzależnienie od gier komputerowych, kompulsywne zakupy, uzależnienie od pornografii czy pracoholizm wymagają adaptacji klasycznego modelu CBT-RPT. W tych przypadkach pacjent zazwyczaj nie może (lub nie chce) całkowicie wyeliminować obiektu uzależnienia z życia, jak w przypadku alkoholu czy narkotyków. Pieniądze, internet czy praca są częścią codziennego funkcjonowania. Terapia koncentruje się więc na regulacji, ustalaniu granic, blokadach technicznych (Gamban, Net Nanny, Covenant Eyes) oraz pracy nad funkcją psychologiczną, którą zachowanie pełni dla pacjenta (regulacja emocji, ucieczka, kontrola lęku).

Metaanalizy z ostatnich dwóch dekad pokazują skuteczność CBT-RPT w uzależnieniu od alkoholu na poziomie 40-60% pacjentów utrzymujących abstynencję rok po zakończeniu terapii. Dla porównania, sam detoks bez kontynuacji terapii daje wyniki rzędu 10-20%. Czynniki zwiększające skuteczność to: regularna farmakoterapia (Naltrekson, Akamprozat), uczestnictwo w grupach samopomocowych równolegle z terapią, wsparcie społeczne osoby trzeźwiejącej, brak współistniejących nieleczonych zaburzeń psychiatrycznych. Sieć Nasz Gabinet pracuje od 2002 roku w 18 polskich miastach i kładzie nacisk na zintegrowane podejście łączące te elementy.